Beste mijnheer de gedeputeerde

Vorige week zijn de adviezen van de Commissie Kunsten van de Provincie Noord-Brabant bekend geworden. Het is goed nieuws dat de provincie extra geld uittrekt voor kunst en cultuur en het is helemaal fraai dat we er dankzij de afspraak over matching ook nog eens in slagen om meer rijksgeld hiernaartoe te laten vloeien. Dat sluit aan op de ambitie om samen te werken aan de versterking van de culturele regio BrabantStad. Dit zal doorslaggevend zijn in de aanloop naar een nieuwe beleidsperiode waarin de culturele ambities van stedelijke regio’s leidend zijn bij de financiering van kunst en cultuur. Dus juichen we het net als u toe dat de wethouders van de vijf Brabantse steden in de aanloop daarnaartoe de handen ineenslaan en samen willen bouwen aan onze culturele toekomst.

Tilburg vervult in BrabantStad een cruciale rol, ook op cultureel gebied. Wij zijn een stad waar talenten worden ontdekt en opgeleid, een stad waar jonge makers een eerste stap kunnen zetten in hun professionele ontwikkeling, een stad die beschikt over actieve musea, podia en festivals om dat prille talent in een nationale en internationale context te plaatsen. Zoals met elke subsidieronde zijn er winnaars en verliezers. En al pakt dat dit keer op provinciaal niveau best aardig uit, het is opmerkelijk dat juist in Tilburg nu rake klappen vallen.
 

Wij zijn solidair met onze collega’s die in hun voortbestaan worden bedreigd en willen hen helpen hun missie te voltooien. Maar ons collectieve belang gaat verder dan dat. Het gaat er vooral om dat die keuzes ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor de ontwikkeling van kunst en cultuur in BrabantStad op middellange termijn.

De ongewenste gevolgen zitten besloten in de gekozen systematiek van beoordelen en toekennen. Uw eigen commissie wees u al op de nadelen hiervan. Dus vragen we u om die individuele adviezen te heroverwegen, om vast te stellen welke besluiten op bovenstedelijk niveau tot onomkeerbare schade kunnen leiden. Natuurlijk willen we u daar als lokale professionals bij helpen. Al begrijpt u zelf ook dat de mogelijke opheffing van dansgezelschappen niet bijdraagt aan het profiel als dansstad, dat beeldend kunstenaars niet floreren zonder professionele presentatiepartners en dat het minimaliseren van beeldbepalende, grensverleggende festivals onze stad en daarmee de hele regio op achterstand zet.

Wij vragen u om vervolgens met ons en onze collega’s in gesprek te gaan en na te gaan hoe kan worden voorkomen dat die schade optreedt. Want hoe wijzelf en onze gemeente ook ons best doen, samen met Gedeputeerde Staten heeft u daarin een bepalende stem. Wij waarderen uw onaflatende inzet voor kunst en cultuur in Brabant en vragen u dit keer nog een tandje extra bij te zetten. Niet zozeer voor ons, maar bovenal voor de inwoners van de provincie waar we zo trots op zijn.

Met hartelijke groet,

Boyke Brand, Factorium Podiumkunsten
Eric Japenga, Het Zuidelijk Toneel
Errol van de Werdt, Stichting Mommerskwartier
Frans Ellenbroek, Natuurmuseum Brabant
Frens Frijns, Poppodium 013
Hendrik Driessen, Museum De Pont
Karen Neervoort, Fontys Hogeschool voor de Kunsten
Maurice Dujardin, Theater De NWE Vorst
Paul Guldemond, Jazzpodium Paradox
Peter Kok, Bibliotheek Midden-Brabant
Rob van Steen, Theaters Tilburg
Wim van Stam, DansBrabant

Niet meer bang zijn

Kan je een maatschappij ook wrichten, in plaats van ontwrichten? Die vraag stelde Theo Maassen zichzelf afgelopen weekend tijdens de try-out van zijn nieuwe show in de studio. Hij maakt zich boos omdat we ons collectief angst aan laten jagen door de media. En vooral ook dat radio, tv, kranten en internet zich er überhaupt voor lenen om dagelijks een bulk aan negatieve berichten over ons uit te storten. En ons daarmee bang te maken. Bang voor een oorlog met islamitische extremisten in het midden-oosten, bang voor de golf aan vluchtelingen die huis en haard verlaten om duizenden kilometers verderop door ons in caravans en tochtige tenten te worden opgevangen. Omdat die angst ertoe leidt dat we ons in dit land behoorlijk raar zijn gaan gedragen wil Maassen dit grondig aan de kaak stellen. Met humor uiteraard, want dat is volgens hem nu eenmaal de hoogste vorm van kunst.

Theo Maassen is bezig om een uiterst relevant programma te maken, dat is hem wel toevertrouwd. De komende weken oefent hij zijn teksten links en rechts uit in kleine zalen, om dit najaar bij ons terug te komen met zijn voltooide werk. Ik zie er naar uit. Ik ga er hier niet teveel over zeggen, dat komt wel zodra hij zelf van mening is dat zijn voorstelling klaar is. Achteraf mocht ik met hem een biertje drinken en hadden we het er over hoe je angst kan bestrijden. Het is net als met spinnen of slangen stelde hij, gewoon de confrontatie aangaan en ervaren dat het veel minder eng is dan je dacht. En als er iets is waar Theo niet bang voor is, dan is dat het wel, de confrontatie aangaan.

Onze podia bieden de laatste tijd (en ook de komende tijd trouwens) veel voorstellingen die reflecteren op de actualiteit. Die ons een spiegel voorhouden en heikele kwesties relativeren en becommentariëren. Zo zat ik vorige week samen met onze burgemeester smakelijk te lachen bij De Revisor van Het Nationale Toneel. Een voorstelling waarbij regisseur Theu Boermans een nogal vrije en humoristische  interpretatie heeft gemaakt van de teksten van Gogol. Met een volslagen corrupt college van burgemeester en wethouders, buurtbewoners die in opstand komen tegen de plannen voor een AZC en een knuffelvluchteling die ondanks alles toch mag blijven in dat van angst voor overheidscontrole sidderende dorp in Brabant.

Ook zonder tekst kan je op de crisis reageren waarin de wereld zich lijkt te bevinden. Morgen hebben we Ballet de Marseille te gast met Extremalism. Die dansvoorstelling gaat over de reactie van de mens op extreme omstandigheden en over hoe je overleeft in een heel minimale setting. Die drie voorstellingen zijn daarmee voor mij alleen maar een onderstreping van het belang van de podiumkunsten in de huidige tijd. Of het nu dans, toneel is of cabaret, elke kunstvorm helpt je om in te zien dat je niet alleen staat in je angsten en je twijfels. Van huiselijke terreur tot mondiale geweldsvraagstukken.

Tegelijk met de voorstelling van Theo Maassen was er in de grote zaal een tribute rond het album Songs in the key of life van  Stevie Wonder uit 1976. En als je zou denken dat het hier om puur muzikaal amusement draaide, een nostalgische 'trip down memory lane', dan heb je het mis. Bizar hoe actueel muziek kan blijven. Lees ter illustratie eens de eerste coupletten van het openingsnummer Love’s in need of love today. 

Good morn or evening friends
Here's your friendly announcer
I have serious news to pass on to everybody

What I'm about to say
Could mean the world’s disaster
Could change your joy and laughter to tears and pain

It's that, love's, in need, of love today
Don't delay, send yours in right away
Hate's goin' round, breaking many hearts
Stop, it please, before it's gone too far

Ik weet niet of het kan. Een maatschappij wrichten, weer in de juiste ordening brengen zoals je een arm uit de kom met kracht kan terugduwen. Want we weten echt niet hoe het anders moet. Oorlog en ellende is van alle tijden en zal niet stoppen met een muziekje hier en een dansje daar. Maar toch, al helpt het ons samen alleen maar om niet bang te zijn voor de wereld waarin we leven, dan hebben we stiekem toch weer wat orde op zaken gesteld.

1967Eindhoven | Brabant

Het moet jaren geleden zijn dat ik door de Eindhovense binnenstad dwaalde, tot afgelopen zaterdag. Met duizenden drongen we ons door de straten en liepen we over industriële terreinen waar je nog niet zo lang geleden een pasje moest tonen om er te mogen zijn. Glow is wel even andere koek dan de lichtjesroute die ik me herinnerde. Toch wel knap om zo’n massa mensen op de been te krijgen voor zoiets abstracts. Kunst brengt je in beweging, dat blijkt maar weer.

Enkele weken daarvoor was ik bij de presentatie van het bidbook. U weet het, Eindhoven wil samen met vier grote steden in Brabant in 2018 de titel culturele hoofdstad verwerven. Om dat voor elkaar te krijgen is hard gewerkt om veel hoogwaardige projecten te bedenken en verbeelden. Die werden in een flits gepresenteerd in het Klokgebouw op Strijp S. Een show in een fraaie omgeving, strak vormgegeven en goed in elkaar gezet.

De burgemeester van de lichtstad maakte daarbij de meeste indruk op me. Toen hij begon met het Eindhoven uit de middeleeuwen vreesde ik een saaie monoloog, toch werd ik al gauw meegenomen in een verhaal van een kleine stad die een paar forse tegenslagen overwon. Die Rob van Gijzel is een goede verteller, maar er is meer. Een beetje ‘Ich bin ein Berliner’, maar dan anders, op z’n Eindhovens. Ik ben er geboren, ik groeide er op, ik ging er naar de universiteit, ik woonde op kamers in de straatjes waar zich zaterdag die mensendrommen doorheen persten. Ik voelde me trots.

Toch zat het me ook dwars, die nostalgie, dat sentiment. Want waar blijft het verhaal over Tilburg? Wij doen immers ook mee in die culturele hoofdstad. Dat is tenminste wel de bedoeling, elke Tilburger draagt tenslotte €50 bij als het hele feestje doorgaat. Achteraf begreep ik het wel. Een regio mag zich niet kandidaat stellen, dat mag alleen een stad doen. Dus draaide in die presentatie van het bidbook alles om Eindhoven, of sterker nog, om Strijp S. Die onzekerheid over de verkiezing duurt nog minstens een jaar. Dus gaan we in de tussentijd wat anders doen.

Misschien heeft u het nog niet gemerkt. Ook in Tilburg hebben we vijf zogenaamde ‘proeftuinen’. Vijf projecten als opmaat naar 2018. Die draaien om de podiumkunsten, aan mij de eer om dat alles zo’n beetje te coördineren. Noblesse oblige, je bent podium van de stad, of je bent het niet. Want in 2013 krijgt u circus in de wijken en een bijzondere kermis in de spoorzone, wereldse muziek en kunst tijdens Incubate en Mundial en, last but not least, vestigt de Chinese Ambassade van de stad Changzou zich een week in de NWE Vorst. Als oefening op wat komen gaat. Want die culturele hoofdstad 2018 gaat niet aan Brabant voorbij, gelooft u mij. In 2018 ben ik erbij.

Kijk ook eens op de website www.2018eindhoven.eu