Voor de jeugd en de toekomst

Gisteren werd ik in de loop van de middag een beetje zenuwachtig. Ik mocht mijn spreekbeurt doen. Maar liefst 45 juffen (en een paar meesters) van Tilburgse basisscholen waren naar de studiozaal gekomen. Zij geven invulling aan de culturele ontwikkeling van onze kinderen. Daarvoor organiseren ze workshops en voorstellingen op school. Zo nu en dan ondernemen ze zelfs een tripje buitenshuis. En als ze dat doen, dan wil ik natuurlijk dat ze een echt theater bezoeken. Dus bieden we scholen een week lang de mogelijkheid om tijdens schooltijd professionele voorstellingen te bezoeken. Van bijvoorbeeld Theater Artemis, De Stilte of Philharmonie  ZuidNederland.

Arjan van der Leij schreef onlangs in het Brabants Dagblad over de pretparkgeneratie. Hij stelt dat kinderen opgroeien alsof ze permanent in een pretpark leven. Alles moet leuk zijn, alles draait om consumptie en vertier. Elke behoefte moet direct worden bevredigd. Alle tijd moet plezierig worden besteed. Theater kan daar wat tegenover zetten. Goed theater stelt vragen, laat je twijfelen, neemt de tijd. Je kan verveeld wegkijken van de TV of je game op de I-pad, een goede voorstelling staat dat niet toe. Acteurs, musici en hun publiek bevinden zich in 1 ruimte, er is geen ontsnappen mogelijk.

Niet alle kinderen komen vanzelf naar het theater. Niet alle Tilburgse ouders zien het nut ervan in of hebben zelf de mogelijkheden. Wat wij hen bieden is niet altijd makkelijk, is niet alleen gericht op amusement. Daarom is het goed om je voor te bereiden, gewoon op school. Theater is ook spannend. Dus is het goed om samen te gaan, in de bus of op de fiets. Om in een vreemde omgeving, maar wel samen met bekenden, iets mee te maken dat je niet eerder zag. Dat gaat verder dan het digibord met school-tv. Want theater is live, het gebeurt in het hier en nu, het is 3D zonder brilletje.

U weet natuurlijk al lang dat wij er naar streven om de meest belangwekkende culturele ontmoetingsplek te zijn van Midden-Brabant. Onder het motto ‘podium van de stad’ bieden we een programmering van voorstellingen en concerten met een brede basis en een herkenbare top. We willen graag dat iedereen ons weet te vinden en dat iedereen het belang van de podiumkunsten kent. Door het zelf mee te maken, juist ook als je hier niet eerder was. Voor iedereen, van jong tot oud, van gefortuneerd tot de meedoenregeling.

Theater is mensenwerk. Mensen zijn kostbaar. Als in Theaters Tilburg een week lang voorstellingen voor alle basisscholen plaatsvinden, zijn er dus ook een week lang mensen aan het werk. De kosten daarvan zijn veel hoger dan wat een school of een theater als wij normaliter kunnen opbrengen. Dus vullen we dat aan met middelen die we krijgen van onze partners. Particulieren die jaarlijks geld aan ons schenken in het vertrouwen dat we dat nuttig besteden. En dat doen we. Door te investeren in de basis van ons publiek. Door te investeren in de toekomst van onze kinderen.

We zorgen voor een les van een professional vooraf in de klas, halen de kinderen gratis met de bus op school op, presenteren de voorstelling en bespreken het eenmaal thuis ook nog met ze na. Ik hoop dat het gisteren een beetje overtuigend was. Dat die juffen er massaal in slagen hun directeur te overtuigen van het nut en de noodzaak van een tripje naar de studiozaal. Als de kinderen zich verdringen voor onze deuren, weet ik dat ik tenminste een voldoende heb gekregen voor mijn spreekbeurt.

Petje af

Paauw Fotografie - www.gerdienwolthauspaauw.com

Het was al laat en veel donkerder dan anders, toen ik maandag van de Studiozaal naar huis liep. Kwam zeker door die kerstverlichting. Ik werd staande gehouden door een nogal morsig type. Hij had free-cards uit een rek gehaald bij eetcafé Meesters en bood me die nu te koop aan. Hij mompelde iets van een maaltijd en een dak boven zijn hoofd. Een kaart kostte twee euro. Ik kocht ‘m zonder te twijfelen. Nu moet ik hem nageven dat zijn actie perfect getimed was. Ik was namelijk net bij de Straatmonologen geweest. Een voorstelling die door Traverse werd vertoond om, in navolging van de Eindhovense collega’s, zelf tot een theaterproductie met daklozen te komen.

Die avond vertelden vijf mensen een persoonlijk verhaal met veel strijd en tegenspoed. Monologen over alcoholverslaving, huiselijk geweld en prostitutie. Waargebeurde misère, verteld met de nodige gêne. Dat is wel even andere koek dan ik in het theater gewend ben. Al wordt er bij ons heel wat afgeleden op het podium, de afspraak is wel dat het allemaal nep is. Of het nu de talloze moorden zijn bij Shakespeare of de dronkenschappen bij Eugene O’Neil. Elke acteur, iedereen in de zaal weet het: wij doen hier maar alsof. Dus is het wel even slikken als het plots allemaal echt is.

Terugblikken, het is onvermijdelijk zo vlak voor het einde van het jaar. Maar vrees niet, ik ga geen lijstje fabriceren met hoogtepunten. Dat is voor zo’n bedrijf als Theaters Tilburg trouwens überhaupt schier onmogelijk. Met meer dan 500 activiteiten en ruim 170.000 bezoekers zie ik gegarandeerd iets over het hoofd dat wellicht voor een ander het mooiste moment van het leven is geweest. Maar goed, toen ik mijn geestesoog zo eens langs alle gebeurtenissen liet gaan was er wel degelijk iets dat de boventoon voerde. Leen Braspenning, de artiest op kot van Het Zuidelijk Toneel, had het vorig jaar bij haar voorbereidingen voor haar voorstelling rond Peerke Donders al in de gaten. Ze voorvoelde dat nog voor onze nieuwe koning het door zijn eerste minister bedachte woord ‘participatiesamenleving’ uitsprak bij zijn kroning.
2013 draaide wat mij betreft om de nieuwe barmhartigheid, om begrip en zorg voor een ander. Met zo’n project als de Quiet 500, waarin de armste Tilburgers in beeld worden gebracht, als verlicht uithangbord.

Wellicht zit Scrooge in ons onderbewustzijn. Wij hebben er anders een fraaie gewoonte van gemaakt om zo rond kerst wat minder zelfzuchtig te zijn dan in de rest van het jaar. Morgen mag ik bij de kerstborrel van Theaters Tilburg spreken met Pater Poels. Als er één Tilburgs icoon is van de zorgzame samenleving, dan is hij het wel. Veel medewerkers hebben afgezien van hun kerstpresentje, zodat ik dat in hun naam weer mag doorgeven. Petje af voor deze man, die net als Peerke destijds, leeft ten dienste van een ander. Ik hoop dat hij volgend jaar onze eregast wil zijn als de cliënten van Traverse hun eigen versie van de Straatmonologen vertolken op ons podium. Al moeten we dan wel wat eerder beginnen. De oude man moet op tijd naar huis en naar bed. Bij nacht en ontij fietst hij door de stad om mensen te helpen die in de marge van onze welvaartsmaatschappij zijn beland. Het daglicht is te fel om de monden te kunnen voeden die er het minst om schreeuwen.

De Tilburgse theatermachine

Je mist meer dan je ziet. Soms kan ik het activiteitenniveau van Theaters Tilburg gewoonweg niet bijbenen. Neem nu afgelopen week. Er is deze week hard gewerkt door Het Zuidelijk Toneel in de concertzaal. Leen Braspenning zag in Peerke Donders een inspiratiebron. Zij ging op onderzoek uit en maakte en regisseerde een toneelstuk. Zij liet zien dat de concertzaal in de nieuwe setting ook kan worden gebruikt voor een heel eigen vorm van totaaltheater. De wanden van de zaal fungeerde als een groot Imax-scherm voor haar projecties, het decor liep tot diep in de zaal door. ‘Peerke, een icoon’ was een gewaagde en indrukwekkende voorstelling in een unieke setting die het de acteurs niet makkelijk maakte.

Tegelijkertijd was in de schouwburg het circus rond Ellen ten Damme neergestreken. Een heel ander spektakel met Ellen als zinderend middelpunt van een show met acrobaten, muzikanten en dansers. Na een publieksvoorstelling vrijdag was er gisteren een besloten avond voor de bedrijvenclub van de schouwburg. De ondernemers  van de stichting KOBra nodigden elk tien gasten uit voor een gala. Dus stond ook ik in smoking met strikje aan de voordeur. Dat komt overigens vaker voor. In de twee jaar dat ik in Tilburg werk heb ik die outfit al vaker aan gedaan dan in de tien jaar daarvoor. En ik vind het heerlijk. Al die opgedirkte gasten met glimmende schoenen, kekke jurkjes en nieuwe kapsels. De show van Ellen was helemaal raak. Iedereen begaf zich rond elven keurig naar de tot discotheek omgetoverde Studiozaal.

Door ons personeel wordt de schouwburg wel eens geringschattend de ‘Sjouwburg’ genoemd. Er wordt namelijk nogal wat afgesleept met dat fraaie meubilair. Om ruimte te bieden aan al die gasten werden gisteren alle stoelen verwijderd en tilden we veel van de designmeubeltjes naar veiliger plekken in het gebouw. Tot diep in de nacht werd er gefeest aan de Schouwburgring. Vaak zeg ik dat Theaters Tilburg voor bewoners en bedrijven de meest belangwekkende culturele ontmoetingsplek is van Midden-Brabant. Dat is natuurlijk niet altijd zo, maar gisteren wel degelijk.  Al moeten we daar natuurlijk wel wat voor doen, hulde aan alle medewerkers die er steeds maar weer de schouders onder zetten.

In deze maanden is Theaters Tilburg een soort machine, een theatermachine. Een gebouw dat zich steeds weer bliksemsnel aanpast aan de eisen van de activiteiten en de gasten. Terwijl u rustig sliep, werd er hier keihard doorgewerkt. Zaterdagnacht werd er namelijk niet alleen gefeest. In de concertzaal werd het fraaie decor weer afgebroken. De discotheek in de Studio werd weer teruggebouwd tot kleine zaal. Om half elf vanmorgen verschenen onze eerste gasten alweer. Dit keer elk met hun eigen yogamatje. Om deel te nemen aan de lessen yoga op klassieke muziek.

We ontvangen op één dag soms zoveel verschillende soorten gasten. Terwijl ik dit schrijf op een lome zondagmiddag genieten jonge gezinnen van ‘Het paard dat vliegt’ in de Studio en een wat ouder publiek in de wederom omgebouwde concertzaal van ‘Het Ruysdaelkwartet’.  En Ellen rekt zich vast uit om vanavond weer een uitverkocht huis uit de bol te laten gaan in de schouwburgzaal. Ik zal er niet zijn. Net als u mis ik meer dan ik kan zien. Terwijl u en ik straks slapen, tillen onze technici het decor van Cirque Stilleto weer in de vrachtwagen. Het is nog lang geen zomer, onze theatermachine staat voorlopig niet stil.