De oorlog is afgelast

Net als in het gewone leven draait het in het theater uiteindelijk om vertrouwen. Als u een kaartje koopt voor een voorstelling op vrijdagavond om kwart over acht, kan u er van op aan dat wij voor u klaar staan. Dat de artiest in de kleedkamer zenuwachtig loopt te drentelen voor hij op kan. Zo vertrouw ik er ook op dat de vrachtwagen van het gezelschap in de ochtend op tijd naast de toneeltoren parkeert en dat onze technici zich weer in het zweet werken om al die spullen op tijd op- en afgesteld te hebben. En belangrijker nog, dat de voorstelling of het concert van die avond goed is geregeld en de verwachtingen overtreft. Terwijl we allemaal weten dat het geen kleinigheid is om tot een volwaardige en hoogwaardige uitvoering op een groot podium te komen.

Toch gaat het niet altijd zoals we denken, theater blijft mensenwerk. Zo af en toe gaat het goed mis. Zoals deze week met ‘War of the worlds’ van de Brabantse producent Mike Vullings. Dat is een toegewijde man die we kennen van tours met het materiaal van Queen en een toffe show rond Pink Floyd. Maar dit keer zit het ‘m tegen, fors tegen. Hij blijkt zich veel te laat te hebben gerealiseerd dat ‘Jeff Wayne’s musical version of The War Of The Worlds’ door de Engelse rechthebbenden als musical wordt gezien. En dat er strenge eisen gelden over hoe die show er uit dient te zien. Veel te laat? Ja maanden te laat. Pas toen hij vorige week dinsdag de eerste try-out ging spelen knalde hij met zijn kop tegen de deur van het internationale auteursrecht. Terwijl het publiek in de foyer stond te trappelen, kon hij onder de dreiging van een juridisch conflict niet anders beslissen dan het annuleren van de show die avond.

De dag daarna las ik hierover in de lokale krant en alle alarmbellen gingen rinkelen. Het duurde even voor ik de aangeslagen man aan de telefoon had. Hij vertelde me dat het een nare maar kleine discussie was met de rechthebbenden, een kwestie van geld en onderhandelingen die voor het weekend zou zijn opgelost. De dagen daarna bleek dat toch weerbarstiger dan gedacht, maandag zou het verlossende woord klinken. Dan kon het 26 koppig gezelschap vol kracht opstomen naar de voorpremière en première in Theaters Tilburg. Niet helemaal zeker van mijn zaak ging ik met spanning het weekend in, om maandagochtend meteen weer aan de telefoon te hangen met Mike. Die was inmiddels naar Londen afgereisd om persoonlijk de laatste subtiele zaken met het rechtenbureau af te tikken. Tenminste dat zei hij. Ook een directeur krijgt zijn informatie gefilterd en in brokjes door. Al bleek dat pas twee dagen later.

Het was tijd om de duimschroeven aan te draaien. Ook hier begonnen we onzeker te worden over de twee uitverkochte shows aanstaand weekend. Vrijdag hadden we onze belangrijkste zakelijke relaties uitgenodigd, een chique gala voor business club KoBra. Vijfenzestig Midden-Brabantse bedrijven met elk tien gasten. We konden het ons als Theaters Tilburg niet veroorloven het vertrouwen van die mensen te beschamen. Dus eiste ik namens Theaters Tilburg stoer helderheid voor woensdagmiddag 12.00 uur met een forse financiële claim als ze in gebreke zouden blijven. Kort daarvoor had het bestuur van KoBra me klip en klaar helder gemaakt niet met minder genoegen te nemen. Ze wilden de volledige show die we hadden afgesproken, anders niet. Los het maar op. 

Het werd woensdag en Mike nam zijn telefoon niet op. Ik belde al vroeg met het impresariaat dat ons de show heeft verkocht. Een grote gerenommeerde partij waar je van op aan kan. Tenminste dat dachten we. Maar aan de stem hoorde ik het al. Er was stront aan de knikker. Mister Jeff Wayne stelde veel verdergaande eisen dan meneer Mike Vullings ooit zou kunnen gaan waarmaken in de drie dagen die hem nog restten. Hij vroeg nog enkele uren respijt om de laatste berichten uit Londen op te halen. Maar het mocht niet baten, het impresariaat besloot de gehele najaarstour te annuleren en pas volgend voorjaar in première te gaan. En zo stonden wij plots met lege handen.

Ik piekerde kort over al die verloren omzet, over al die gemaakte kosten maar vooral over al die mensen die we zouden moeten gaan teleurstellen. Over twee dagen kille leegte in die prachtige concertzaal terwijl we een spetterend symfonisch rockfeest in het vooruitzicht hadden. Maar goed, aan een kniezende directeur heb je niks. Aanpakken dan maar. Het is bewonderenswaardig hoe professioneel en snel zo’n annulering hier in huis wordt afgehandeld. We typten en verzonden het ene bericht voor onze businessclub  en het andere voor de premièregasten van zaterdag. Om mij heen werd druk gebeld en geregeld. In no time werden alle gasten bereikt, werd aan leveranciers van materialen en horeca gevraagd om niet te leveren, werd personeel gebeld dat ze aanstaande vrijdag thuis konden blijven.

En nu? Nu is het donderdag, nu rest dat knagende gevoel, de kwaadheid en het geknakte vertrouwen. De kwaadheid op de naïviteit van een producent die dacht een topproductie te gaan maken terwijl hij onvoldoende nadacht over de rechten die hij daarvoor nodig had. De schaamte voor onze zakelijke relaties die op hun beurt al hun gasten moesten gaan afbellen. Dit verhaal is nog niet uit. Onze businessclub KoBra vertrouwt er terecht op dat we met een verdomd goed alternatief komen en veel gasten van zaterdag willen alsnog naar de beloofde show. En dat gaan we regelen, daar kan u van op aan. Ik hoop maar dat de producent wel heeft gedacht aan een goede verzekering, er komt nog een forse rekening aan.

Overigens is de kop van deze column onjuist. Toeval bestaat niet, tegelijk met dat afgelaste gala in de concertzaal is in de schouwburg op vrijdag de dertiende de Vlaamse schrijver en acteur Tom Lanoye geprogrammeerd. En geloof het of niet, zijn show heet ‘Ten Oorlog’. Hij komt wel. 

U bent van harte uitgenodigd.

Turbulentie

Hij ligt er weer, de nieuwe brochure van Theaters Tilburg. En het werkt weer, de website met het aanbod tot de zomer van 2018. Voor jou als gast is dat allemaal heel gewoon. Dat klopt, dat mag je van ons verwachten. Maar jongens, jongens wat is dat toch een bak werk.  In de afgelopen weken hebben we met alle mensen op ons kantoor vooral heel veel afspraken gemaakt met elkaar en met de rest van de wereld en daarbij heel veel informatie verwerkt. Resulterend in een spoorboekje voor weer een nieuw theaterseizoen.

En dat is voor mij de tiende keer al weer. Vijf hier in Tilburg en de vijf daarvoor in mijn geliefde Zutphen. Wat raast de tijd toch genadeloos snel voorbij. Afgelopen woensdag mocht ik het resultaat tonen tijdens de jaarlijkse seizoenspresentatie met dit keer de charmante Lonne Gossling aan mijn zijde. Een vrijwel onmogelijke opgave om die meer dan 375 voorstellingen en concerten de revue te laten passeren. Dat deden we dus maar niet, we beperkten ons tot enkele high lights en brachten vooral prettige gasten. Kom de volgende keer ook kijken, de datum is al gepland.

Voor mij was die presentatie de afgelopen maanden de stip op de horizon. De maanden maart en april waren dit keer drukker dan ooit. In die periode doen we namelijk alles dubbel. We tonen vrijwel elke dag belangwekkende producties op onze podia en brengen die op allerlei vernuftige manieren onder de aandacht van het publiek.  En tegelijkertijd zijn we druk met voorstellingen boeken, marketingdeals maken en concepten verzinnen voor het volgende theaterseizoen.

En dan komt ook de koning nog eens langs. Heeft u het Koningsconcert gezien op tv? Kijk het anders nog eens na op Uitzending Gemist, het is echt de moeite waard. Wat zag onze concertzaal er knap uit die avond. Wat een kroon op het werk, wat was ik trots op onze mensen, onze zaal en vooruit, op Tilburg. Want ook zo’n event vergt minutieuze voorbereiding. Van onze technici, en van onze horeca uiteraard want die koning drinkt niet zo maar een willekeurig glaasje wijn met zijn onderdanen achteraf. Net als veel Tilburgers deze dagen kan ik zeggen dat ik heel even heel dicht bij de hoogheden mocht zijn. Bekroond met mijn eigen ‘Obama’ momentje toen ik al handenschuddend op de foto mocht.

En om dat alles af te ronden was daar op 28 april plots Koningsdag: The day after. Met een doorsnede van de acts die de dag daarvoor op verschillende plekken langs de route maar kort de aandacht konden krijgen van het hoge bezoek. Een heerlijke ongedwongen en gratis avond in een overladen zaal met vrijwilligers, mensen van de gemeente, podiumacts en veel publiek. Wat ik me overigens pas die avond bewust werd wat een last die hele koningsdag is geweest voor de gemeentelijke organisatie. Voor hen was die ‘day after’ ook een soort therapeutische afscheidssessie. Een half jaar lang op topspeed een topevenement in elkaar zetten en dan de maandag daarna weer gewoon achter het bureau beleidsnota’s typen. Dat valt niet mee, dus werd er links en rechts een traantje geplengd.

Maar goed, doorrrr, zou Mathijs van Nieuwkerk zeggen. De komende dagen gaan we alle boekingen en verzoeken van onze gasten verwerken. Met de bekende stormloop op de website voor de verkopen van bekende namen in ons programma. Maar vergis je niet, er is hier nog geen tijd voor rust. Tot eind juni presenteren we dag na dag voorstellingen en concerten, terwijl we achter de schermen werken aan weer een nieuwe eigen productie: het Nederlands Musical Talent Gala. Een heus gala met groot orkest en bekende musicalsterren zoals Freek Bartels en Stanley Burleson die een preview brengen van de musicals die volgend seizoen in Tilburg te zien zijn. Zorg dat je erbij bent, er is geen tijd te verliezen, er is nog zoveel te zien en te doen.

Niet onopgemerkt

Gaat het Magogo Kamerorkest echt stoppen? Ja, spijtig, spijtig. Er zijn veel memorabele concerten gerealiseerd, zo’n einde is pijnlijk. In de afgelopen jaren is er door veel mensen hard gewerkt om het orkest levensvatbaar te laten zijn.

Waarom het dan toch niet verder kon? Naast de schoonheid in de zaal was daar steeds de economische realiteit, de strijd om het publieksbereik. De afwezigheid van de noodzakelijke speelbeurten in het land voor de unieke producties die Magogo steeds maar weer van de grond wist te tillen.

Wat het meest bijzondere  is dat ik heb meegemaakt met het Magogo? Goh, daar vraag je me wat. Ik denk dat ik het meest werd geraakt door Gerard van Maasakkers met Zomaar onverwacht, het meest in vervoering raakte van de Vier jaargetijden van Astor Piazzolla en dat ik in verwarring was van het batafysische concert van Micha Hamel. En ja, ik ben steeds erg trots geweest op het feit dat de kleurrijke zaal van Jo Coenen en Peter Struyken werd bespeeld door ons ‘eigen’ orkest, met prachtige beelden en een heel eigen gebruik van videoprojectie.

Wie ik zou willen bedanken? Tsja, die lange reeks namen laat ik liever aan de voorzitter van Magogo. Maar weet je? Zonder componist geen muziek, zonder musici geen klanken. Dus hen ben ik het meest dankbaar. En het publiek natuurlijk, dat toch maar steeds haar vertrouwen in het orkest stelde.

Hoe rond je zo’n tijdperk nu gepast af? Als je groots hebt gepresteerd, moet je met allure eindigen. Daarom gelukkig geen requiem, maar een feestelijk slotconcert, met vuurwerk en allerlei mensen die in de afgelopen jaren zo belangrijk waren voor Magogo en voor Concertzaal Tilburg. Het doet nu eenmaal pijn om afscheid te nemen, je kan beter lachen door de tranen heen.

Hoe nu verder? De muziek speelt altijd door. Tegen de stroom in, ook als overheden terugtreden en bedrijven aarzelen. De zoektocht naar een nieuwe orkestpraktijk en nieuw publiek stopt niet, ook niet hier in Tilburg. De meest kleurrijke concertzaal van het Zuiden staat voor een brede en diverse programmering met gevoel voor traditie en een scherp oog voor vernieuwing, met dit seizoen initiatieven zoals Micha’s Mix, Incubated: fluisterzacht en Casual Classics, naast de standards van philharmonie zuidnederland en de Nederlandse Bachvereniging.

Is er toekomst voor concertzalen? Natuurlijk. De kern van wat wij doen is ‘live’. Het draait hier om echte musici, die spelen in het hier en nu. Ik geloof dat niemand de kracht van klassieke muziek kan ontkennen, dat iedereen wel eens mag worden opgetild door virtuoze violen. Daarna luister je nooit meer hetzelfde.

Magogo heeft veel mensen blijvend geraakt. Het is niet onopgemerkt gebleven.

Tilburgse zomeroverpeinzingen

Ik vroeg me af. Zou zo’n nieuwe wethouder, onder haar donkerblauwe parasol aan de Middellandse zee, op dit moment ook over Tilburg nadenken? Of specifieker nog, over kunst en cultuur in deze voormalige textielstad die al jaren op zoek is naar haar ziel en zaligheid? Of die nieuwe raadsleden, die nog kort voor de vakantie beloofden dat ze alles gaan doen in het belang van Tilburg en de Tilburgers. Zouden die al afstand kunnen nemen en hun complexe verantwoordelijkheid kunnen overzien? Het heeft mij best even gekost voor ik enige notie had waar het hier om draait. En eerlijk gezegd heb ook ik zo mijn gezichtsbeperkingen, als theaterdirecteur te midden van andere worstelende culturele organisaties en festivals.

Dit najaar gaan die gemeenteraad en het college samen namelijk nadenken over de begroting 2015. En begroten, dat is in deze tijd nog knap lastig. Niet dat het hier eenvoudig is, bij Theaters Tilburg moeten we nogal wat kunstgrepen uithalen om in de zwarte cijfers te blijven. Terwijl de bijdrage van de gemeente fors is teruggesnoeid en ook ons publiek zo nu en dan behoorlijk de adem inhoudt, loopt de huur elk jaar gestaag op en zijn er kostbare nieuwe cao-afspraken gemaakt. En binnen die beperkingen zullen we toch blijven zoeken naar de fraaiste voorstellingen en concerten, bedenken we nieuwe concepten voor activiteiten en investeren we in nieuwe systemen, het restaurant en in een passende omgeving voor ons publiek.

Voor gemeenteraadsleden moet dat natuurlijk ook zoiets zijn. Aan de ene kant is er minder geld, aan de andere kant proberen ze zoveel mogelijk hun stempel te drukken op de vernieuwingen in deze stad. Nou doen zij dat natuurlijk ook niet voor zichzelf, maar voor u uiteraard. Laat dat nu bij Theaters Tilburg net zo zijn. Ook wij staan voor een publieke opdracht en betalen dat uit publieke middelen. Dus als ze mij om advies vragen, dan zou ik het wel weten. Ik zou zeven punten weten waarmee Tilburg het culturele veld en daarmee zichzelf vooruit zou helpen. Ik zal ze even noemen, bij het gesprek met de gemeenteraad dit najaar zal ik ze na overleg met mijn culturele collega’s wat verder uitwerken.

Ten eerste, hou de basis op orde. Koester hoogwaardige bestaande culturele voorzieningen zoals de podia en musea en voorkom dat zij hun werk niet goed meer kunnen doen door een te eenzijdige focus op nieuwe events op nieuwe locaties. Ten tweede, behoud structureel geld voor projecten en zoek samen met ons naar matches van dit geld met dat van andere overheden en het bedrijfsleven. Ten derde, wees ruimhartig naar initiatieven die de deelname bevorderen vooral voor kinderen en inwoners die minder makkelijk kunnen profiteren van de culturele Tilburgse verworvenheden. Ten vierde, omdat veel van ons in gemeentelijke gebouwen zijn ondergebracht, zorg dat de huur niet harder stijgt dan de inkomsten uit subsidies en publieksbestedingen. Oh ja, maak die gebouwen dan ook een beetje duurzaam en help ons bij de aanpassingen die het publiek van ons vraagt, ook als dat iets meer kost dan aanvankelijk gedacht.

Bent u er nog? Tsja, wellicht is zeven punten een beetje teveel voor een column. Maar ik heb het zojuist allemaal bedacht, dus nu wil ik het ook melden. Daarom, ten vijfde, neem citymarketing serieus en stel daarbinnen cultuur centraal. Er is in deze stad genoeg om trots op te zijn,  daar moet je wel mee durven pronken. Ten zesde, zorg voor voldoende culturele allure en excellentie. Er zijn veel grootschalige horecagedreven evenementen, daar is niets mis mee, maar ondersteun dan ook de internationale ambities van culturele basisvoorzieningen. Zodat we samen kunnen genieten van spraakmakende voorstellingen, concerten en tentoonstellingen. Oh ja, dan tenslotte als zevende, realiseer in de winter een hoogwaardig, artistiek gedreven festival van nationale allure naast de bestaande beeldbepalende festivals in voor- en najaar. Onze grootstedelijke ambities zijn met het uitblijven van de titel Culturele Hoofdstad immers niet verdampt.

U ziet, als ik het voor te vertellen had, dan zou ik het wel weten. De beste stuurlui staan aan wal. Volgende week ga ik dan eindelijk maar eens zelf op vakantie. Wellicht dat ik drijvend op mijn luchtbedje nog een schokkende ingeving krijg. Dan zal ik die later nog wel met u delen, of wie weet bel ik nog even met die wethouder die elders aan het strand ligt te zonnen

Altijd feest

Deze weken stroomt ons huis over van jong talent. De afstudeerders van Fontys Hogeschool voor de Kunsten hebben vrijwel alle podia in stad en regio veroverd, dus ook die van Theaters Tilburg. Zo was ik afgelopen week bij de voorstelling ‘Company’  van de musicalopleiding. Een erg fraai en niet eenvoudig stuk van Sondheim. Elke student kreeg de kans te laten zien dat het einddiploma niet onterecht is verdiend. Ik weet niet of het waar is, zo lang draai ik nu ook weer niet mee in Tilburg, maar ik geloof dat het een erg sterke lichting is dit schooljaar.

De hele maand juni is de concertzaal ingenomen door de afstudeerders van de afdeling circus. Ik ben  erg trots op de mogelijkheden die deze zaal biedt en op onze technici die dit allemaal maar mogelijk maken. Het podium was vergroot en technisch uitgebreid met alles wat je voor het ‘nieuwe circus’  nodig hebt. En dus zwaaiden er bij de voorstellingen dit weekend meisjes hoog aan de trapeze, klom een behendige acrobaat langs een paal omhoog en vlogen de diabolo’s door de lucht. Ik vertrouw er maar op dat de dames en heren hun weg gaan vinden in de internationale circuswereld. Dat moet lukken, de groep is dit najaar al geboekt bij het sympathieke Brabantse circusfestival Circo Circolo.

Festivals, daar zeg je me wat. Al vanaf eind april is het elk weekend feest in deze stad. De parken en pleinen worden gevuld met een aaneensluitende reeks van met zon en bier overgoten festivals en festiviteiten. Er wordt me wel eens gevraagd waarom er geen zomerprogrammering is op onze podia. Nou daarom dus. In de zomer willen we met z’n allen buiten zijn, niet binnen. Dus leg ik het met ons rood pluche toch zeker zo’n tweeëneenhalve maand  af tegen de drassige velden van de popfestivals en de houten bankjes van  Mundial, De Parade of Theaterfestival Boulevard. En tegen de victorie van Oranje in Zuid-Amerika natuurlijk.

Dat is op zich niet erg. Dan hebben we hier de kans om al die overuren van onze medewerkers te compenseren en wat zaken op te knappen en te veranderen. Elke zomer zijn we druk in de weer met onderhoud en vervanging. Zo werkten we bijvoorbeeld in de vorige zomers aan de inrichting van de concertzaal en de foyers. En is dit jaar restaurant Lucebert aan de beurt. Dat was ook wel weer eens toe aan een likje verf en een deels nieuwe inrichting. We werken hiervoor samen met Osiris Hertman. Deze internationaal gerenommeerde Nederlandse ontwerper is de uitdaging aangegaan om, op basis van de bestaande inrichting, te komen tot een totaalconcept voor een restaurant waar het prettig vertoeven is.

Natuurlijk koesteren we de sterke kanten van ons restaurant. In september kan u weer rekenen op de topkwaliteit van de keuken en ons gastvrije personeel. De entourage zal dan wat hedendaagser en vooral wat opener, wat transparanter zijn geworden. We kwamen er namelijk achter dat een deel van onze gasten geen idee had dat je zo goed kan eten in de schouwburg. Blijkbaar weet niet iedereen waar Lucebert is en waar het voor staat, dus zullen we dit deel van ons bedrijf eens wat meer in de spotlights zetten. Inclusief onze kok Tom Biessen natuurlijk, want uiteindelijk bieden we toch een podium aan zijn culinaire talenten. Het zijn de kookkunsten van hem en zijn team die de perfecte start vormen van een hoogwaardig onbezorgd avondje uit.

Wat dat betreft is het altijd bal, zelfs als we gesloten zijn. Je hoeft je in Tilburg nooit te vervelen, sterker nog, daar is eigenlijk geen tijd voor. Want voor je het weet is het weer Tilburgse Kermis, Incubate of Brabant Open Air. Dus eerlijk gezegd zie ik wel uit naar die paar weken in het jaar dat ik niet in een theater- of concertzaal zit. Even geen feest, om daarna weer met vol enthousiasme aan de slag te gaan. Ik wens u een fijne zomer.