donderdag 20 september 2018

Ons Ria


Het verhaal moet nog een keer verteld, iemand moet het doen. Dus laat ik gewoon vooraan beginnen. Bij de kleine Ria in het jaar des Heeren 1968, een meiske van bijna zestien, dat geen zin meer had in school. Pa zette haar bij de artiesteningang van de Tilburgse Schouwburg af ‘ga hier maar solliciteren’. Na een gesprekje met directeur Leo den Brabander en adjunct Piet Maes kon ze zowaar beginnen, als administratief medewerkster. Die mannen, maar ook toneelmeester Simon Vervoort zorgde er voor dat haar in die woelige jaren zestig, niets overkwam. En nu, vijf decennia later, neemt ze afscheid.

Om alvast een voorschot te nemen lunchten we gisteren met collega’s. Natuurlijk was dat de tijd voor sterke verhalen uit de oude doos. Sommige zijn te sappig om hier te openbaren. De zeden in de jaren zeventig waren anders dan in dit preutse #metoo tijdperk. Nee, nee, ik blijf integer, ik zwijg als mijnheer pastoor. Al waren er mooie verhalen bij. Zoals over een circusolifant die met zijn dikke billen nooduitgangen opende en over krengen van vrouwen die glimlachen op, maar snauwen achter het podium.

Het is met name voor de charmante heren dat ze zelf ook eens in de schouwburg ging zitten. Want na de Franse golf met Charles Aznavour en Julien Clerc kwamen de Nederlandse chansonniers. Denk bijvoorbeeld aan de vooralsnog onsterfelijke Herman van Veen met zijn gevoelige liedjes. Hij wist haar wel van het werk te houden, als ze weer eens enveloppen zat te typen of te vouwen achter de receptie. Want dat was de stand van de database marketing in die tijd. Ze kreeg een telefoonboek en een stapel enveloppen ‘begin maar bij de A meisje’. Gelukkig wist ook mijn illustere voorganger Leo Pot in die tijd dat je Ria af en toe een pleziertje moest gunnen. Na een uurtje folders vouwen werd er een kwartiertje gedanst.

Maar goed, even terug naar die artiesten die ze niet is vergeten. ze vertelde me gisteren dat in die jaren zeventig een man uit Sittard wekenlang in de schouwburg repeteerde. Over de doden niets dan goeds, al was de onzekere artiest achter de schermen behoorlijk narrig en streng. Hij werkte in zijn kleedkamer met zijn vrouw Rietje aan vrolijke liedjes en op een dag maakte hij zelfs een tekening voor haar die ze nog steeds koestert. ‘S avonds kwam dat allemaal goed in de zaal, want stiekum wist ze wel, hij zong dat niemendalletje over die vierentwintig rozen speciaal voor haar.

In de jaren tachtig en negentig werden artiesten als Freek de Jonge en Youp van het Hek groot, ontstonden terugkerende producties zoals de Tilburgse Revue en het Kruikenconcert. Zaken die zorgden voor grote drukte voor maar ook achter de schermen en waarbij zij het hoofd koel hield en ongevoelig was voor dronkenschappen en kapsones. En als er al eens eentje tussen zat die te veeleisend was, zoals Rene Froger die de artiestenfoyer voor personeel blokkeerde, dan was het wel de directeur die kordaat optrad ‘u kan kiezen: of u laat mijn personeel hier rustig koffie drinken, of u drinkt vanavond maar fijn thuis een bakje leut op uw eigen bank’.

Zij heeft het werk zien veranderen en de druk op de organisatie zien toenemen. In de begintijd waren er in de schouwburg per jaar zestig producties die vaak weken bleven staan. Tegenwoordig zijn het er in de schouwburg en concertzaal samen al meer dan vierhonderd. En al die artiesten bellen bij de zelfde achterdeur aan. Veel tijd om kennis te maken is er niet meer bij, al blijven sommige artiesten en hun impresario’s jaar na jaar naar Tilburg terugkeren.

Ach Ria, ze was zo veel meer dan het gezicht naar de artiesten. De afgelopen jaren heb ik haar leren kennen als de vrolijke noot bij binnenkomst en vertrek. Als ik haar meldde waar ik heen ging zei ze gepast ‘dat is goed’. Achter mijn rug om zei ze daarna tegen haar collega’s ‘er is hier dan wel een directeur, maar ik ben degene die het te zeggen heeft’. Daar moet ik nog een tegeltje van maken. En de volgende keer? Dan komt ze niet via de artiesteningang, maar schrijdt ze waardig over de rode loper, ons Ria.

dinsdag 12 juni 2018

Cijfers en letters

De stof van de lancering van een nieuw theater- en concertseizoen dwarrelt langzaam neer, in de afgelopen weken verkochten we al bijna 50.000 kaarten voor het programma 18/19. Laat dat je er vooral niet van weerhouden om alsnog onze website af te grazen, ons fraaie programmaboek door te spitten of je vrienden te bevragen op hun geheimtips. Want ook al verkeren we al weken in tropische omstandigheden, vooruit kijken en daar naar handelen loont altijd. Zeker in het theater.

En natuurlijk blikken we in deze periode ook terug. Het seizoen loopt op z’n einde en we hebben veel fraaie momenten meegemaakt. Ik kijk met genoegen terug hoe Paul van Kemenade hier zijn jubileumfeestje vierde met veel vrienden en muziek, hoe Typhoon zowel klassieke luisteraars als hippe teenagers wist te raken, hoe Freek Bartels samen met Stanley Burleson schitterde in de kleinste musical van het jaar en tenslotte hoe het Nationaal Theater liet zien hoe actueel toneel kan zijn met The Nation. En dan nog al die dingen die ik me niet meer direct herinner, of hier niet kan noemen. Als in een rush maak ik het mee, ervaar ik het en verlang ik als een verslaafde alweer naar de volgende voorstelling.

Dat is ook de eeuwige worsteling bij het schijven van het jaarverslag, dat ook altijd rond deze tijd wordt gepubliceerd. Die cijfers zijn aardig, maar ze zeggen niets over wat er nu werkelijk gebeurt in de harten en hoofden van de mensen in onze foyers en zalen. En ik kan met geen pen beschrijven wat er dagelijks aan inspanningen wordt geleverd voor, achter en op het podium. Dat probeer ik natuurlijk wel, dus lees het maar eens na. Uit de cijfers kan je afleiden dat we meegroeien met deze bruisende stad en dat we ons best doen om verder en hoger te reiken. Om nieuwe harten te veroveren van mensen die hier niet eerder kwamen.

Ons gebouw wordt deze maand overgenomen door de studenten circus, drama, muziek, musical en muziektheater van Fontys Hogeschool voor de Kunsten. Niet alleen ons gebouw trouwens, ook op allerlei andere plekken in de stad tonen zij hun afstudeerproducties en groepsvoorstellingen, al ben ik daar wat minder mee bezig. Let dus vooral op A little Night Music van de tweede en derdejaars muziektheater in de schouwburg volgende week en de groepsvoorstelling van de derdejaars circus in de concertzaal. Spot nu de sterren van morgen en word net als ik geraakt door hun talent en enthousiasme.

Over de Nederlandse Musical Dagen hoef ik op deze plek niets meer te zeggen. Behalve dan dat het een fantastische line-up wordt die twee dagen aan het einde van deze maand. Lees dat vooral op onze website en koop snel kaarten. De mooiste plekken zijn al vergeven, maar met wat moeite kan je er nog bij. Laat je vollopen met indrukken, dan is het hoofd gevuld voor een zomer zonder ons. En oh ja, kom vooral nog eens eten, tijdens de Lucebertweek verwent Tom Biessen de smaakpapillen.

Maar dat is voor straks, vergeet vooral niet om nu te genieten. Want je weet, vandaag is morgen gisteren.

donderdag 19 april 2018

Kantelpunt

En plots neem ik twee dagen vrij. De aanlokkelijkheid van dit prachtig weer is onweerstaanbaar. Ik rende daarnet al vroeg een rondje door de Moerenburg. Tegenover Zomerlust is het weiland goed gevuld met campers en tenten van de gasten van Road Burn. Wow, wat hebben zij een tof weekend in het vooruitzicht. In Tilburg breekt het festivalseizoen aan. Na deze vriendelijke dames en heren in dreigend zwart staan we volgende week donderdag in fel oranje te lallen op de Schouwburgring. En daarna snel verder met het Bevrijdingsconcert in de Piushaven, Hap en Stap en nog voor de zomervakantie de Nederlandse Musical Dagen.

Gisterenavond presenteerde ik in de vergadering aan de Raad van Toezicht van Theaters Tilburg het jaarverslag 2017. De accountant moest moeite doen kritische noten te plaatsen, de voorzitter rondde af met complimenten aan onze organisatie. Die pluim mogen we in ons zak steken, allemaal, van de portier aan de voordeur tot controller Christine achter haar computertje. Dat mag ook wel met die fraaie cijfers. Weer meer programma, meer bezoek en meer bijzondere projecten voor zoveel mogelijk inwoners van stad en regio. En financieel op orde uiteraard, anders zou ik er op mijn beurt niet zo makkelijk vanaf komen. Van die accountant bedoel ik.

In de ochtend was ik nog met programmeur Paul bij de fotograaf. We hebben samen een dialoog als voorwoord voor het nieuwe programmaboek geschreven, daar horen de koppen van deze twee oude ijdele heren bij. Gelukkig was de altijd vrolijke marketeer Anne mee voor de broodnodige glimlach op ons gezicht. Die middag zag ik al het eerste ontwerp van vormgever Bas. Razend snel gaat dat allemaal.

Naast dat tekstje het hoofd van stadsdichter Onias. Dat is een verhaal apart. Onias is een spoken word artiest. Hij staat stevig op een podium met zijn imposante stem. Als je hem ooit hebt meegemaakt en je leest zijn teksten, dan galmen zijn klanken door het hoofd. Toch hebben veel van onze gasten hem nog niet ontmoet. Dus hebben we iets beters bedacht. We maken met wijzijntilburg.nl een filmpje waarin hij zijn nieuw gedicht voor ons declameert. En in het programmaboek verwijzen we daar weer naar, ik heb er alle vertrouwen in.

Vandaar dus dat ik even moest ontspannen van mezelf, al lukt dat zo’n eerste dag nog niet eens zo eenvoudig. Bij dat rennen door de velden staat ook het hoofd niet stil. Ik ervaar deze dag als een kantelpunt in de tijd. Een jaarverslag vastgesteld, de drukproeven van het nieuwe programmaboek op het bureau. Het programma in de afgelopen twee seizoenen was inhoudelijk van mijn hand, in het nieuwe seizoen is die verantwoordelijkheid naar Paul verschoven. Samen met zijn team heeft hij een sterke line-up verzameld. Natuurlijk mocht ik me daarmee bemoeien, maar toch. Op 14 mei presenteert hij dat programma aan het publiek, dus wees erbij die avond.

Anyway, kantelpunt of niet, ondertussen gaat de verkoop wel gewoon door. Tot half juni loopt het huidige seizoen met voorstellingen en concerten door en het is onze ambitie om ook dit seizoen weer meer mensen te bereiken dan voorheen. Elke maandag kijk ik verlangend naar het grafiekje van onze verkopen. In een soort eindspurt loopt het seizoen 17/18, dat is dat groene lijntje, toch weer zichtbaar voor op haar voorgangers. En ik hoop dat dit nog even zo doorgaat, al moet dat zomerse weer dan niet te lang aanhouden. Hoewel, bij restaurant Lucebert staat het terras uit en is de voorraad asperges op peil. Dus kom snel langs. Dan maak ik me geen zorgen en neem ik nu echt een dagje vrij.

donderdag 22 maart 2018

Een magische plek


Sinds april 2015 werk ik in een rijksmonument. Dat wist u wellicht niet, maar de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed beschouwt dit complex als een echte topper, een typerend voorbeeld van naoorlogse bouwkunst. Dat is uitzonderlijk want de architectuur van de wederopbouw wordt vaker gezien als ‘lelijk’, ‘saai’ en ‘bouwtechnisch slecht’. Het ligt echter genuanceerder, want uit die destijds gepresenteerde nieuwe monumenten spreekt ook de spirit van optimisme en opbouw.

Op de website van de rijksdienst lees ik dat de schouwburg een belangrijk gebouw is voor de architectuurgeschiedenis van de theaterbouw en een toonaangevend werk van de architecten Bijvoet en Holt. 'De grote ramen verbeelden de communicatie met de stad en kenmerken het sociale karakter van de theaters in deze periode. Het architectenduo ontwierp ook een deel van het interieur en het meubilair.' Dat is er trouwens nog steeds, we koesteren die banken en stoelen in onze foyers.

Natuurlijk is het me vooraf wel gevraagd, er werd niet zo maar een schildje van monumentenzorg op onze voordeur geschroefd. En we hebben er ook wel even over nagedacht, want wie weet kun je vervolgens niets meer wijzigen in het gebouw waar je dagelijks mee werkt. Dat bleek mee te vallen. Maar belangrijker nog, ik schat zo in dat we er hier in Tilburg helemaal niet zo gek veel aan willen wijzigen. De foyers, de zalen en ook het gebied achter de schermen is namelijk heel knap ontworpen.

En dat is niet raar, dat is vooral heel bijzonder. Want neem nu het gebouw van onze collega’s in Den Bosch. Dat is een stuk jonger maar ondertussen behoorlijk versleten en praktisch gezien een ramp. Vandaar dat ze er vanaf willen, alleen wil dat jammer genoeg met de besluitvorming in de provinciehoofdstad al jaren niet lukken. OK, er werd vorig jaar rond deze tijd dan wel een prachtig ontwerp gepresenteerd van UNStudio, maar dat bleek in economisch oplevende tijden stukken duurder dan verwacht. Een nieuw theater heb je niet zo maar voor elkaar.

Podiumgebouwen zijn vaak architectonische hoogstandjes van grote namen in het vakgebied. Naast onze schouwburg staat de concertzaal van architect (en later Rijksbouwmeester) Jo Coenen. Al heeft die 20 jaar geleden wel de nodige logistieke foutjes gemaakt trouwens. Dat gedoe met die lange looplijnen en grote trappen kan ik nog wel uitleggen, die verdeling van die krappe foyers niet. Vandaar ook dat we de afgelopen jaren daar wel wat hebben gewijzigd zoals een nieuwe bar, nieuwe toiletten op een logische plek en veranderingen in het stoelenplan. Neemt niet weg dat het een iconisch gebouw is op een belangrijke plek in de stad.

Laatst mocht ik daar trouwens wat over vertellen, over die architectuur en die stedenbouwkundige inpassing. Het Tilburgs Architectuur Film Festival TIAFF vroeg me of ik ook een van hun ambassadeurs wilde worden. En of ze dan een filmpje mochten maken in die fraaie gebouwen van ons. En ijdel als ik ben, vanzelfsprekend heb ik daar aan meegedaan. Het biedt toch maar weer een mooie kans om op te scheppen over de plek waar ik elke dag naartoe fiets en vele uren doorbreng.

Ik maakte het ze trouwens wel een beetje lastig, die mensen van TIAFF. Want dat filmpje werd ’s ochtends gemaakt en dan zijn er normaliter niet zo gek veel artiesten en publiek in Theaters Tilburg. Terwijl het daar wel allemaal om draait. Dus wilde ik ook graag beelden van avonden in ons huis gemonteerd in die trailer. En dat is gelukkig allemaal gelukt, checkt u het zelf maar eens op hun website.  Oh ja, belangrijker nog, want daar ben je ambassadeur voor, kom 14 april naar Cinecitta voor dat festival. Als u van architectuur en cinema houdt tenminste, voor levend vermaak komt u gewoon weer bij ons.

vrijdag 23 februari 2018

Heimwee en verlangen

Begin deze week kwam de personeelskleding van carnaval terug van de stomerij. Rekken vol oranje en groene overhemden gaan weer een jaar in de opslag. De bierlucht en confettisnippers waren al een halve week eerder succesvol uit ons pand verdreven. En met het binnenrijden van die kledingrekken betrapte ik mezelf toch op een gevoel van heimwee. En dat is raar, want eigenlijk ben ik er niet zo van. Van dat carnaval bedoel ik.

Ik ben een geboren Brabander en ik begeef me graag en vaak tussen grote groepen mensen. En al heb ik geen bierallergie, een echte feestneus ben ik nu eenmaal niet geworden. Maar toch, dat jaarlijks toeleven naar het Kruikenconcert en de feesten met carnaval zit inmiddels ook mij in het bloed. Het is vooral omdat er in die dagen in Theaters Tilburg samen snoeihard wordt gewerkt door vrijwel alle medewerkers. En de teamspirit die je daarbij proeft. Die dagen is de wereld even niet groter dan Theaters Tilburg, nou vooruit, niet groter dan Tilburg. En dat is ook wel eens prettig.

Veel tijd om uit te razen was er de afgelopen week overigens niet. Direct volgend op het carnaval waren de zalen hier weer bezet met prachtige concerten en voorstellingen. Goed gevuld met veel publiek, dat ook nog eens. Alsof we er hier in Tilburg met z’n allen geen genoeg van kunnen krijgen. De dagen rijgen zich aaneen. Gisteren nog het adembenemend optreden van de zangers Dayna Kurtz en een uitverkochte show van De Verleiders. Vandaag tot en met zondag overvolle zalen met de hitmusical Annie M.G. waarin Simone Kleinsma de hoofdrol speelt.

Trouwens, over musical gesproken. Deze week mocht ik de plannen presenteren voor De Nederlandse Musical Dagen aan de beoordelingscommissie van het cultuurfonds Brabant C. Samen met de musicalproducenten en de opleidingen hier in Tilburg streven we naar een nieuw festival rond het musicaltalent dat hier in Tilburg wordt opgeleid. En dat is raar, want eigenlijk ben ik er niet zo van. Van musical bedoel ik.

Ik was eerlijk gezegd nooit aangehaakt sinds Joop van de Ende de musical Les Miserables naar Nederland bracht. Natuurlijk ontkwam ik in mijn bestaan als theaterdirecteur niet aan een musical, maar een echte liefhebber was ik niet. Totdat ik in Tilburg kwam dan. Bij de voorstelling Into the Woods van Fontys musical en muziektheater ging ik om. En niet veel later bij Titanic gebeurde dat weer. Wat een talent, wat een overtuigingskracht, wat een zang-, dans- en acteertalent wordt er steeds weer verzameld op ons podium! Sindsdien zet ik me er voor in.

Ik geloof dat er plaats is voor een nieuw landelijk en meerdaags evenement in Tilburg. In Tilburg ja. Omdat dit nu eenmaal de plek is waar meer dan de helft van het Nederlands musicaltalent op de Nederlandse podia is opgeleid de afgelopen twintig jaar. In juni presenteren we daarom, als het aan mij ligt tenminste, de eerste editie van De Nederlandse Musical Dagen.

Dat is waarom ik verlang naar een spetterende Musical Singalong op vrijdag 29 juni, een hoogwaardig Musical Talent Gala op zaterdag 30 juni en nog veel meer. Die dagen brengen we de hele Nederlandse musical en muziektheater wereld naar Tilburg, bij ons in Theaters Tilburg op de rode loper en op het podium. En dat is ook wel eens prettig. Dus hierbij: save the date! Dan laat ik u snel weten of het is gelukt met dat fonds.