dinsdag 13 december 2016

Marietje

Eerlijk gezegd had ik nog nooit van het meisje gehoord, tot we verhuisden naar Tilburg. In de zevende groep kreeg mijn dochter een training weerbaarheid die de naam draagt van het vermoorde kind. Alleen wist ik dat van die moord toen nog niet. Ik was wel onder de indruk van de judogrepen die ze plots bleek te kunnen. En van het indrukwekkend eindresultaat. Met een genadeloze karateklap bleek mijn jongste plots een houten plankje doormidden te kunnen slaan. Ze glunderde van trots. En ik ook.

Die eerste zomer ging ik wandelen met een vriend die deze industriestad aardig kent. Er waren wel wat plekken die ik als nieuwe inwoner moest kennen vond ie. Dus slenterden we via 013 door de Spoorzone naar het Westen, onder het spoor door. Toen we richting de Bredase Weg liepen wees hij me op een plek waar ooit de Heilig Hartkerk zou hebben gestaan. Hij vertelde me dat akelige verhaal van een meisje dat daar in de zomer van het jaar 1900 zou zijn verkracht, vermoord en wezenloos op zolder achtergelaten. Bij de begraafplaats van ’t Heike wees hij me haar graf, vlakbij dat van pastoor George van Zinnicq Bergmann.

Ik raakte geboeid door deze bizarre vertelling en leende in de bieb het boek van  Ed Schilders. In no time had ik het uit. Het verhaal biedt je een kijkje in een andere tijd, een tijd waarin de industrie volop in opkomst en de katholieke kerk almachtig was. Het is fascinerend om te lezen hoe iedereen destijds zich met deze zaak bezig hield, wat de rol was van de juristen, advocaten en kranten. Hoe iedereen betrokken was bij de zoektocht naar de schuldige. Bijzonder ook die ophef, geruchten en hypes van destijds eigenlijk lijken op de samenleving van nu.

Weer een jaar later meldde zich bij mij een man met een plan. Hij wilde een muziektheaterproductie maken rond Marietje Kessels. Niet echt een fris verhaal voor een vrolijk avondje uit dacht ik in eerste instantie. Tot hij me vertelde over zijn aanpak, over zijn ambities om een originele en typisch Tilburgse productie te maken. Muziektheater uiteraard. Matthieu Kessels, de vader van het betreurde kind, was immers een belangrijk fabrikant van muziekinstrumenten. Maar ook componist, dirigent en een van de grondleggers van de Tilburgse Muziekschool.

Ik was om, we reserveerden de schouwburgzaal in het voorjaar van 2017. Dat was toen. Ondertussen is het bijna zover. Er is muziek, er is een libretto (de tekst dus) en er wordt druk gerepeteerd. En op Facebook zijn de hoofdrolspelers van deze historie weer tot leven gewekt. Als je ze volgt krijg je enige indruk van de ophef van destijds, van de ingrediënten van een sterk verhaal dat meer dan een eeuw geleden de stad in spanning hield.

Bij Theaters Tilburg doen we ons uiterste best om hèt podium van de stad te zijn. Om ook ruimte te bieden aan Tilburgse makers en podiumkunsten te brengen die ertoe doen. Moordhoek, het muziektheaterproject waar deze column uiteindelijk over gaat, is dan ook als een cadeautje. Voor mij, als theaterdirecteur, maar ook voor de stad. Ga dat zien. Ik ben nu al trots op de man op de bok. De componist, dirigent en toegewijd Tilburger die zijn dromen niet alleen najaagt, maar ze vooral ook waarmaakt.

Al weet ook ik, ondanks alle geruchten, nog steeds niet wie de daad nu echt op zijn geweten heeft. Waarom bracht het muziekkorps van Kessels de pastoor destijds immers de laatste eer in zijn begrafenisstoet?

Zie voor Moordhoek onze site en lees hier meer over de makers.

dinsdag 8 november 2016

Beste mijnheer de gedeputeerde



Vorige week zijn de adviezen van de Commissie Kunsten van de Provincie Noord-Brabant bekend geworden. Het is goed nieuws dat de provincie extra geld uittrekt voor kunst en cultuur en het is helemaal fraai dat we er dankzij de afspraak over matching ook nog eens in slagen om meer rijksgeld hiernaartoe te laten vloeien. Dat sluit aan op de ambitie om samen te werken aan de versterking van de culturele regio BrabantStad. Dit zal doorslaggevend zijn in de aanloop naar een nieuwe beleidsperiode waarin de culturele ambities van stedelijke regio’s leidend zijn bij de financiering van kunst en cultuur. Dus juichen we het net als u toe dat de wethouders van de vijf Brabantse steden in de aanloop daarnaartoe de handen ineenslaan en samen willen bouwen aan onze culturele toekomst.

Tilburg vervult in BrabantStad een cruciale rol, ook op cultureel gebied. Wij zijn een stad waar talenten worden ontdekt en opgeleid, een stad waar jonge makers een eerste stap kunnen zetten in hun professionele ontwikkeling, een stad die beschikt over actieve musea, podia en festivals om dat prille talent in een nationale en internationale context te plaatsen. Zoals met elke subsidieronde zijn er winnaars en verliezers. En al pakt dat dit keer op provinciaal niveau best aardig uit, het is opmerkelijk dat juist in Tilburg nu rake klappen vallen.
 
Wij zijn solidair met onze collega’s die in hun voortbestaan worden bedreigd en willen hen helpen hun missie te voltooien. Maar ons collectieve belang gaat verder dan dat. Het gaat er vooral om dat die keuzes ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor de ontwikkeling van kunst en cultuur in BrabantStad op middellange termijn.

De ongewenste gevolgen zitten besloten in de gekozen systematiek van beoordelen en toekennen. Uw eigen commissie wees u al op de nadelen hiervan. Dus vragen we u om die individuele adviezen te heroverwegen, om vast te stellen welke besluiten op bovenstedelijk niveau tot onomkeerbare schade kunnen leiden. Natuurlijk willen we u daar als lokale professionals bij helpen. Al begrijpt u zelf ook dat de mogelijke opheffing van dansgezelschappen niet bijdraagt aan het profiel als dansstad, dat beeldend kunstenaars niet floreren zonder professionele presentatiepartners en dat het minimaliseren van beeldbepalende, grensverleggende festivals onze stad en daarmee de hele regio op achterstand zet.

Wij vragen u om vervolgens met ons en onze collega’s in gesprek te gaan en na te gaan hoe kan worden voorkomen dat die schade optreedt. Want hoe wijzelf en onze gemeente ook ons best doen, samen met Gedeputeerde Staten heeft u daarin een bepalende stem. Wij waarderen uw onaflatende inzet voor kunst en cultuur in Brabant en vragen u dit keer nog een tandje extra bij te zetten. Niet zozeer voor ons, maar bovenal voor de inwoners van de provincie waar we zo trots op zijn.

Met hartelijke groet,

Boyke Brand, Factorium Podiumkunsten
Eric Japenga, Het Zuidelijk Toneel
Errol van de Werdt, Stichting Mommerskwartier
Frans Ellenbroek, Natuurmuseum Brabant
Frens Frijns, Poppodium 013
Hendrik Driessen, Museum De Pont
Karen Neervoort, Fontys Hogeschool voor de Kunsten
Maurice Dujardin, Theater De NWE Vorst
Paul Guldemond, Jazzpodium Paradox
Peter Kok, Bibliotheek Midden-Brabant
Rob van Steen, Theaters Tilburg
Wim van Stam, DansBrabant

maandag 26 september 2016

(Geen) prijs

Gisteren speelden vier pianisten in de concertzaal tijdens de jaarlijkse vriendencultuurprijs. Er waren twee prijzen, over eentje besliste de jury en over de andere het publiek. Ze waren het roerend eens, de negentienjarige Vlaming Wouter Valvekens ging er met beide prijzen vandoor. Het is een natuurtalent, hij speelde prachtig dus ik gun het hem van harte. Het is sowieso een beetje een prijzencircus deze maand. Eerder hadden we uiteraard de toneelprijzen en gisteren werden de cabaretprijzen uitgereikt. Allemaal aan creatieve geesten die succesvol hun positie hebben verworven op onze podia. Zoals gisteren het viertal NUHR en de jongeling Tim Franssen, kijk en oordeel zelf, check ons programma.


Ook theaters kunnen prijzen behalen. Zo werden wij als Theaters Tilburg onlangs door ROC De Rooi Pannen uitverkoren tot leerbedrijf van het jaar. En, eerlijk is eerlijk, die prijs behoort eigenlijk maar één man hier in huis toe en dat is onze chefkok Tom Biessen. Ook die prijs is welverdiend, als geen ander is Tom met zijn collega’s dagelijks in de weer met jonge kooktalenten. Hij leert ze de kneepjes van het vak en houdt ze bij de les.

Wel fijn eigenlijk, om eindelijk een prijs te winnen. In december grepen we namelijk naast de titel ‘beste theater van Nederland’. Een titel die door de vrije impresariaten (de verkopers van het niet-gesubsidieerde aanbod op onze podia) wordt uitgereikt aan het theater dat in hun ogen het beste presteert, zowel voor artiesten als publiek. Die prijs ging naar onze collega’s in Rijswijk. En zo eindigden we deze maand ook op de derde plaats voor de Roel Oostra prijs. Die wordt door acteurs en dansers gegeven aan het volgens hen meest gastvrije theater en ging naar Enschede. De prijs is vernoemd naar Roel Oostra, directeur van Schouwburg de Lawei in Drachten vanaf 1962, een legende in de omgang met de artiesten die bij hem optraden.

Nu zijn we weer genomineerd. Dit keer voor een publieksprijs. Maar liefst 4,3 miljoen ANWB-leden mochten hun stem uitbrengen voor het theater dat in hun ogen het meest gastvrij is. De prijzen zijn ingedeeld in vier categorieën, afhankelijk van de grootte van de gemeente waar het theater staat. Zo voorkom je dat bijvoorbeeld Theater Twee Hondjes in Hellevoetsluis het tegen ons op moet nemen. Gelukkig staan wij, samen met het Parktheater Eindhoven, in het rijtje grote steden naast bijvoorbeeld de amusementstheaters van VandeEnde en consorten.

Alle aandacht is mooi, dus ik ben wel blij met die vernoeming en blij dat deze prijs het bezoek aan onze theaters promoot. Al vraag ik me wel af of het een eerlijk spelletje is van de ANWB. Het is ze namelijk niet om ons theater, maar om onze entreekaarten te doen. Om als vereniging meerwaarde te behouden voor de leden willen ze de kaarten voor onze voorstellingen graag met korting via hun eigen site verkopen. Een korting die we als theaters en producenten natuurlijk zelf moeten betalen.

Als theaterdirecteur wil ik u niet voor de gek houden. Ik wil dat u op ons kan vertrouwen. Dat als u in mei of juni kaarten koopt voor de volle prijs, u niet later met uitverkoopacties wordt geconfronteerd. Die artiesten en voorstellingen zijn dat immers ook echt waard, ze verdienen het. En het is wel zo gastvrij als u uw kaarten gewoon hier koopt, via onze site, via onze toffe dames aan de telefoon of aan de balie. En die publieksprijs van de ANWB dan? Die gunnen we van harte aan een ander.


Nagekomen bericht. Op 4 oktober 2016 werd de Goudse Schouwburg welverdiend benoemd tot de meest gastvrije schouwburg van Nederland. Zie ook de website van de ANWB.