Geachte staatssecretaris,

Hierbij laten wij u weten het niet eens te zijn met het advies van de Raad voor Cultuur over Het Zuidelijk Toneel. Wij vragen u dan ook dringend het advies niet over te nemen. 

Het advies schiet volgens ons op een aantal belangrijke punten tekort. Om te beginnen heeft u aangegeven dat u het belangrijk vindt dat er over de beleidsplannen van de gezelschappen nauw overleg plaatsvindt met de huistheaters. Wij kunnen u laten weten dat het beleidsplan van Het Zuidelijk Toneel in nauwe samenspraak met ons tot stand is gekomen. Wij geloven in een krachtig, zelfverzekerd, eigenwijs en publieksgericht Zuidelijk Toneel. We hebben uw uitgangspunten de afgelopen jaren op basis van een convenant enthousiast in de praktijk gebracht. Dit samenwerkingsverband noemen wij Expeditie Zuid. Deze theaters beschouwen het Zuidelijk Toneel als huisgezelschap. Samen met het gezelschap hebben we de afgelopen jaren gewerkt aan het publieksbereik voor de voorstellingen in ons huis en aan spannende projecten in wijken en binnensteden.

Het valt ons op dat de pijlen van de Raad zich voornamelijk op het Theaterspektakel richten. Dat vinden wij vreemd, vooral omdat er tot nu toe slechts twee Theaterspektakels zijn geweest. Te weinig om daar nu definitieve oordelen over te geven, zeker omdat het bijna het uitvinden van een nieuw genre is. Als theaters geloven wij in het Theaterspektakel en ondersteunen we de gewaagde zoektocht naar vorm, inhoud en artistieke kwaliteit. Wij beschouwen het als een waardevolle aanvulling op het totale toneelaanbod. Wij vinden bovendien dat je dit experiment niet louter moet beoordelen op de traditionele kwaliteitseisen van het repertoiretoneel. In dat genre zijn er nauwelijks initiatieven om bewust een groter, breder en jonger publiek op te zoeken. Jammer, want wij vinden dat zeer noodzakelijk. Het advies van de Raad voor Cultuur had hier zeker rekening mee moeten houden, juist omdat het Theaterspektakel een interessante ontmoeting is tussen diverse disciplines. Het is voor ons ongekend dat een toneelvoorstelling een week lang in een grote zaal staat met een bezetting van 80%.

Een andere belangrijke omissie in het advies betreft de regionale werking. De afgelopen acht jaar heeft het gezelschap een overtuigende rol gespeeld in het toneelklimaat in het zuiden. Het Zuidelijk Toneel heeft de intenties van de Basisinfrastructuur zeer serieus genomen en is een cruciale rol gaan spelen binnen de zuidelijke culturele infrastructuur. Zo heeft Het Zuidelijk Toneel een festival voor onze steden opgezet, HartsTocht geheten, is het nauw gaan samenwerken met amateurs en is het met diverse partijen in de steden samenwerkingsverbanden aangegaan, zoals met het onderwijs en de museale wereld.

Over dit alles zegt het advies van de Raad helemaal niets. Een afgewogen advies is hierdoor, volgens ons, niet mogelijk. Wanneer u het advies van de Raad voor Cultuur volgt tast u niet alleen een gezelschap aan, maar vooral ook de missie van de theaters in Brabant en Limburg. Wij werken samen aan het bereiken van een groot en breed publiek in een tijd waarin cultuurparticipatie relevanter lijkt dan ooit. De steun van een eigen, sterk, levendig en toegewijd theatergezelschap is daarin cruciaal.

Rob van Steen, namens de schouwburgen in Eindhoven, ‘s-Hertogenbosch, Heerlen, Roosendaal en Tilburg verenigd in Expeditie Zuid.

Handjes vast

Plots realiseerde ik me dat het zo’n tijd geleden is dat ik een blog heb gepost. Blijkbaar te druk in de weer met alle turbulente ontwikkelingen in huis, in de stad en in het land. Te druk met het lanceren van een nieuw seizoen, te druk met het maken van nieuwe plannen, te weinig tijd voor reflectie. En alles met ‘te’ er voor is niet in orde. Tenminste, dat heb ik ook maar van horen zeggen.

Soms komt het er op aan dat je elkaar weet te vinden. Dat je samen daadkrachtig optreedt en inspeelt op de zaken die op je pad komen. Binnen deze tijd is dat in de podiumkunsten actueler dan ooit. Toch wil het niet altijd lukken. We zijn deels uiteengeslagen door negatieve adviezen van de Raad voor Cultuur, dat klopt. Maar zo’n meevaller als de BTW-verlaging wisten we als branche naar het publiek de laatste weken jammer genoeg slecht te verkopen. Terwijl het natuurlijk helemaal top is. Iedereen weet namelijk echt wel dat de prijs een cruciale factor is bij de beslissing om naar het theater te gaan. Zeker in de tijden dat de bomen niet meer tot in de hemel groeien.

Dus nu het besluit uit het lente-akkoord gisteren is bekrachtigd en duidelijk is dat de BTW per 1 juli van 19% terug gaat naar 6% mogen we juichen. En gaan we als theaters en producenten de prijzen voor onze klanten omlaag brengen. Ja toch? U heeft als publiek immers de maling aan de afspraken tussen podia en artiesten, u wil gewoon een mooie voorstelling zien. En als de BTW omlaag gaat en u heeft toevallig al een kaartje gekocht, dan krijgt u natuurlijk gewoon uw geld terug. Dus pleit ik ervoor dat we daarin samen optrekken. Klap erop, deal.

Ook binnen Theaters Tilburg hebben we elkaar meer dan ooit nodig. We zijn namelijk met de uitvoering van sterke plannen bezig voor de toekomst. En dan is het wel van belang dat we daar hetzelfde over denken. Of dat we ons in elk geval gezamenlijk achter hetzelfde idee scharen en er eensgezind aan werken. Om te beginnen met de mensen die leiding geven binnen ons prachtige bedrijf natuurlijk. Dus brengen we morgenvroeg een ochtendje door op de hei. Om elkaar eens goed aan te kijken en helder te krijgen waar we samen voor gaan. Om er voor te zorgen dat we aan het begin van het nieuwe seizoen niet alleen een sprongetje hebben gemaakt in de tijd, maar ook in het aanbod dat we voor u in petto hebben. U gaat het meemaken.

En thuis? Daar is het niet minder spannend. De dozen zijn gearriveerd, de spullen worden gepakt. Eind volgende maand wonen we in deze bruisende stad. Een kleine stap voor een man, een gigantische sprong voor mijn kleine meisjes. Dus we houden de handjes vast en gaan ervoor, een ravijn overbrug je niet in twee huppelpasjes. In september kijken we glimlachend terug. Naar dat gedoe met die BTW, naar gezwoeg op fraaie plannen en naar dozen vol huisraad. En kijken we reikhalzend uit, naar weer een nieuw seizoen vol culturele hoogtepunten.

Spannender en nieuwer

Weet u het nog, de eerste keer? Die onzekerheid, die spanning? Voor alles is een eerste keer. Probeer het nog eens terug te halen, dat moment waarop u voor het eerst in het theater zat. Dat u zich bewust werd dat een orkest altijd stereo is, ook zonder koptelefoon. Of toneel altijd 3D, zonder brilletje. De belevenis is het grootst als je iets niet eerder hebt meegemaakt. Daarna komt de herhaling. Theaters Tilburg is al meer dan vijftig jaar het podium van de stad. De plek waar je in Midden-Brabant moet zijn voor belangwekkende theater- en muziekuitvoeringen. Al meer dan vijftig jaar een vaste relatie met de stad en de mensen die er wonen. Ik weet niet of en hoelang u al samen bent, maar probeert u het maar eens net zo spannend te houden als die eerste keer.

Gelukkig staat Tilburg niet stil. En haar theater dus ook niet. Elk voorjaar brengen we een nieuw programma met meer dan driehonderd voorstellingen en concerten. En dat programma vormt steeds weer een spiegel van de tijd waarin we leven. Natuurlijk, er zijn vaste waarden zoals hoogwaardige symfonieën van bekende componisten, klassiekers in het repertoiretoneel en grote namen uit de muziek en het cabaret. Toch zijn die uitvoeringen steeds weer net iets anders dan die u eerder beleefde. Muziek en theater draait immers om echte mensen. Musici en acteurs met plankenkoorts, dromend van successen, vrezend voor blunders. Theaters Tilburg biedt u ook nieuwe dingen die u gegarandeerd nooit eerder zag of hoorde. Dans uit Vietnam, theateracrobatiek uit Duitsland, de stand-up filosofie van een pientere dame uit Den Haag en de ronkende violen van een vernieuwend strijkkwartet.

Voor mij als nieuwe directeur is het natuurlijk superspannend. Het is mijn eerste keer in Tilburg. Dus draai ik me nog eens om in mijn bedje ’s avonds. Beantwoordt dit fraaie programma aan uw verwachtingen? Gaat u even veel kaartjes kopen als u dat voorheen deed? Laat u zich afschrikken door politieke en economische malheur? Of maak ik mij voor niets zorgen. Profiteert u van het lage BTW-tarief op onze kaartjes, heeft u het volste vertrouwen in onze keuze en ziet u net als wij uit naar een prachtig nieuw seizoen? Daar heeft u immers alle reden toe. We beloven dat we u net als ten tijde van mijn grote voorganger Leo Pot gastvrij zullen ontvangen. We zorgen goed voor u in onze foyers. En we zoeken naar  sferen om het u nog net iets meer naar de zin te maken. Zodat u nog even wat langer bij ons blijft.

En we gaan nieuwe dingen uitproberen. Zo presenteer ik zelf een serie concerten van Amsterdam Sinfonietta en produceren we een hippe serie avonden met Fontys en Het Zuidelijk Toneel in de Studio. Daar blijft het niet bij. We brengen ook onze eigen Comedy-nights en gaan elke eerste zondag van de maand een culturele talkshow maken met Roeland Kooijmans. Eerlijk gezegd kan ik niet wachten tot het weer september is. Maar goed, gaat u nu eerst maar eens op uw gemak dat nieuwe programma doorbladeren. Het vergt het nodige talent om dat samen te stellen, maar voor u als bezoeker immers ook het nodige talent om te kiezen.

En, oh ja. Wie die jongeman is op de cover van het seizoensmagazine? Dat is de violist Oene van Geel van het illustere kwartet Zapp4, hij staat symbool voor een nieuwe wind die waait in de Concertzaal Tilburg. Maar dat is een verhaal dat ik u een volgende keer ga vertellen. Als je een vaste relatie spannend wil houden helpt het als je nog even wat nieuwe verhalen voor je houdt, ja toch?